Cách diễn đạt ‘tà khí và nhiệt kết tụ ở vị rồi biểu hiện ra ngoài da’ trong Đông y bảo giám có thể được lý giải dưới góc nhìn y học hiện đại là ‘sự cố vận hành của hệ thống miễn dịch’ và ‘phản ứng viêm’. Mày đay, đặc biệt là mày đay mạn tính, vượt qua khỏi một phản ứng tạm thời thông thường trước dị nguyên, mà là một hội chứng phức tạp xuất hiện khi hệ miễn dịch mất đi thế cân bằng vốn có.
Dưới da có mật độ lớn tế bào miễn dịch gọi là ‘dưỡng bào’. Khi các tế bào này bị kích hoạt quá mức bởi kích thích ngoại lai hoặc yếu tố nội sinh, chúng sẽ ồ ạt giải phóng histamine. Chất histamine làm giãn mạch máu và tăng tính thấm, khiến da sưng đỏ, đồng thời kích thích đầu mút thần kinh gây ngứa ngáy dữ dội. Mày đay cấp tính chỉ là phản ứng tức thì với thức ăn, thuốc men hoặc môi trường, nhưng ‘mày đay mạn tính’ kéo dài hoặc tái phát trên 6 tuần lại bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân phức tạp hơn.
Nhiều trường hợp mày đay mạn tính rất khó xác định dị nguyên cụ thể, thường liên quan đến bệnh tự miễn, hoặc khởi phát từ các yếu tố bên trong như căng thẳng, biến động nội tiết tố hay rối loạn chức năng tiêu hóa. Căng thẳng kích thích trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, làm gia tăng cortisol và quá kích hoạt thần kinh giao cảm, làm xáo trộn sự cân bằng của hệ miễn dịch. Sự tương tác phức hợp của hệ thần kinh-miễn dịch-nội tiết này sẽ khuếch đại phản ứng quá mẫn ở da. Khái niệm ‘nhiệt’ trong Đông y bảo giám có thể tương ứng với phản ứng viêm quá mức hoặc trạng thái tăng chuyển hóa này.
Nghiên cứu về mối liên hệ giữa sức khỏe đường ruột và làn da thông qua ‘trục ruột da’ cũng chỉ ra rằng, tình trạng loạn khuẩn như hội chứng rò rỉ ruột sẽ tác động tiêu cực đến hệ thống miễn dịch, gây phản ứng viêm toàn thân và biểu hiện ra ngoài da. Mày đay mạn tính không chỉ là vấn đề cục bộ ở da, mà là hệ quả từ sự mất cân bằng miễn dịch toàn thân, khả năng điều tiết căng thẳng và sức khỏe đường ruột. Thay vì chỉ tìm cách ức chế triệu chứng tạm thời, việc tìm kiếm nguyên nhân gốc rễ để phục hồi trạng thái cân bằng tự nhiên cho cơ thể là điều vô cùng cần thiết.
