Các bệnh nhân thân mến, chắc hẳn quý vị đang tự hỏi khái niệm âm hư hỏa động trong Đông y bảo giám được y học hiện đại giải thích như thế nào? Thực tế, mất ngủ thời kỳ mãn kinh không đơn thuần là hiện tượng thời gian ngủ giảm đi do tuổi già, mà xảy ra do tác động phức hợp của những thay đổi nội tiết tố tinh vi trong cơ thể lên não bộ và hệ thần kinh. Trung tâm của hiện tượng này chính là estrogen, hormone sinh dục nữ.
Estrogen không chỉ định hình các đặc tính nữ, mà còn đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều hòa nhịp sinh học và giấc ngủ của cơ thể. Estrogen hỗ trợ bài tiết melatonin, một hormone giấc ngủ, đồng thời tham gia duy trì sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh giúp tâm trạng thoải mái như serotonin và axit gamma-aminobutyric (GABA). Thêm vào đó, nó còn tác động lên trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng dưới đồi để điều hòa sự thay đổi thân nhiệt ngày đêm, đồng thời ổn định chu kỳ giấc ngủ REM và giấc ngủ non-REM.
Tuy nhiên, khi bước vào thời kỳ mãn kinh, nồng độ estrogen bắt đầu sụt giảm nhanh chóng. Điều này dẫn đến những biến đổi gì?
Thứ nhất, bất thường xuất hiện ở chức năng điều hòa thân nhiệt. Khả năng làm mát cơ thể vào ban ngày suy giảm, ban đêm xuất hiện các cơn bốc hỏa bất ngờ hoặc đổ mồ hôi trộm, gây cản trở giấc ngủ. Cơ thể quá nóng hoặc quá lạnh sẽ khiến bạn khó chìm vào giấc ngủ và dễ thức giấc giữa chừng.
Thứ hai, mất cân bằng melatonin và chất dẫn truyền thần kinh. Sự sụt giảm estrogen làm giảm sản xuất melatonin khiến thời gian tiềm thời giấc ngủ kéo dài hơn, đồng thời làm giảm nồng độ serotonin và GABA, làm tăng cảm giác lo âu, trầm cảm và làm giảm chất lượng giấc ngủ. Ngược lại, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, khiến cơ thể luôn ở trong trạng thái căng thẳng và làm việc đi vào giấc ngủ trở nên khó khăn.
Thứ ba, cấu trúc giấc ngủ bị thay đổi. Giấc ngủ sóng chậm (giai đoạn 3 và 4 của non-REM), tức giấc ngủ sâu, bị giảm đi, trong khi giấc ngủ nông gia tăng khiến bạn thức giấc thường xuyên hơn. Thời gian tiềm thời giấc ngủ kéo dài hơn và mô hình giấc ngủ REM trở nên bất thường, khiến bạn thức dậy mà không cảm thấy sảng khoái.
Thứ tư, phản ứng căng thẳng trở nên quá mẫn. Estrogen cũng tham gia vào việc điều hòa hormone căng thẳng cortisol, nên sự suy giảm estrogen làm cho phản ứng của cơ thể đối với căng thẳng trở nên nhạy cảm hơn. Vòng luẩn quẩn xuất hiện khi ngay cả một căng thẳng nhỏ cũng có thể làm gián đoạn giấc ngủ ban đêm. Trạng thái cơ thể và tâm trí liên tục tỉnh táo như vậy rất tương đồng với hình ảnh hỏa khí bốc lên trên được mô tả trong Đông y bảo giám. Y học hiện đại giải thích rằng sự suy giảm estrogen, vốn có thể coi là âm khí của cơ thể, đã kích thích hỏa khí và dẫn đến chứng mất ngủ. Xin đừng quên rằng đây không đơn thuần là vấn đề không ngủ được, mà là tín hiệu cảnh báo về sự thay đổi toàn diện của cơ thể, rất cần sự quan tâm ấm áp và chăm sóc thích hợp.
