Nhìn con yêu vật lộn suốt đêm vì nghẹt mũi ắt hẳn người làm cha mẹ nào cũng xót xa. Nghẹt mũi và thở bằng miệng không đơn thuần gây khó chịu, mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và não bộ của trẻ. Tương tự như cách Đông y bảo giám đề cao chức năng của phế, tỳ vị và sự cân bằng toàn thân, y học hiện đại cũng rất chú trọng đến những tác động lan rộng của tình trạng nghẹt mũi mạn tính đối với cơ thể.
Thứ nhất, việc suy giảm chất lượng giấc ngủ do nghẹt mũi ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của trẻ. Hormone tăng trưởng được tiết ra mạnh mẽ chủ yếu trong giai đoạn giấc ngủ sâu, nhưng khi mũi nghẹt và trẻ phải há miệng ngủ, độ sâu giấc ngủ sẽ giảm đi, rất dễ xuất hiện ngưng thở khi ngủ hoặc giảm thông khí. Rối loạn giấc ngủ này ức chế bài tiết hormone tăng trưởng, có thể làm chậm cả quá trình phát triển chiều cao lẫn thể chất toàn diện của trẻ. Điều này hoàn toàn tương đồng với luận điểm 'khí không thể phục hồi trọn vẹn' trong Đông y bảo giám.
Thứ hai, thở bằng miệng có thể làm thay đổi cấu trúc khuôn mặt của trẻ. Khi trẻ đang lớn duy trì thói quen há miệng ngủ mạn tính, xương hàm trên sẽ hẹp lại và khuôn mặt có nguy cơ biến dạng thành 'khuôn mặt sùi vòm họng (Adenoid facies)' với trục mặt dài ra. Điều này dẫn đến sai khớp cắn cùng các vấn đề ở khớp thái dương hàm, không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn cản trở chức năng nhai. Ngoài ra, việc thở trực tiếp bằng miệng thay vì qua mũi khiến không khí lạnh chưa được lọc sạch kèm vi khuẩn đi thẳng vào hệ hô hấp, làm trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như viêm amidan, viêm họng. Tình trạng này tương ứng với việc suy giảm 'chức năng người gác cổng của phế' trong Đông y bảo giám.
Thứ ba, sự suy giảm phát triển não bộ và suy giảm nhận thức cũng là vấn đề đáng lưu tâm. Khi lượng oxy cung cấp suốt đêm không đều đặn và chất lượng giấc ngủ giảm sút, não bộ sẽ không có đủ thời gian nghỉ ngơi và hồi phục. Điều này có thể bộc lộ qua việc giảm tập trung, suy giảm khả năng học tập, tăng động vào ban ngày, và về lâu dài có thể tác động xấu đến quá trình phát triển não bộ. Như nhận định trong Đông y bảo giám về việc suy giảm chức năng tỳ vị làm yếu đi sinh khí toàn thân, căng thẳng mạn tính từ việc thở bằng miệng có thể làm mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, dẫn đến vòng luẩn quẩn bất lợi cho sức khỏe của trẻ.
Sau cùng, các bệnh lý gây nghẹt mũi như viêm mũi hay viêm xoang không chỉ là câu chuyện riêng tại mũi, mà liên quan mật thiết đến hệ miễn dịch và phản ứng viêm toàn thân. Khái niệm 'phong nhiệt' hay 'đàm thấp' trong Đông y bảo giám khá tương đồng với phản ứng viêm hoặc phản ứng dị ứng của y học hiện đại. Tình trạng viêm mạn tính này còn ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa (tỳ vị), cản trở hấp thu dinh dưỡng và làm yếu hệ miễn dịch, khiến trẻ dễ mắc các bệnh lý khác. Vì vậy, điều trị nghẹt mũi không đơn thuần là làm thông mũi, mà cần một hướng tiếp cận toàn diện vì sức khỏe tổng thể và sự phát triển lành mạnh của trẻ. Để con khôn lớn khỏe mạnh, sự quan tâm chu đáo và can thiệp đúng lúc đối với tình trạng nghẹt mũi, thở bằng miệng là điều rất cần thiết.
