Nhìn con quấy khóc suốt đêm, cha mẹ chỉ biết sốt ruột lo lắng không biết con đau ở đâu hay đang khó chịu điều gì. Đặc biệt, táo bón mang lại cảm giác khó chịu lớn cho bé, dẫn đến cản trở giấc ngủ sâu và có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của trẻ. Y học hiện đại cho thấy sức khỏe đường ruột của trẻ không chỉ dừng lại ở chức năng tiêu hóa đơn thuần, mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe toàn thân, đặc biệt là sự phát triển não bộ và giấc ngủ thông qua mối liên kết mang tên ‘trục ruột-não’.
Đường ruột của bé ngay từ khi sinh ra đã bắt đầu hình thành một hệ sinh thái nơi vô số vi sinh vật sinh sống, đó chính là ‘hệ vi sinh vật đường ruột’. Hệ vi sinh vật này không chỉ tham gia vào việc hình thành khả năng miễn dịch, mà còn can thiệp sâu sắc vào quá trình tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh. Khoảng 90% serotonin, chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác dễ chịu, được sản xuất tại ruột, và tiền chất của melatonin giúp điều hòa giấc ngủ cũng liên kết chặt chẽ với sức khỏe đường ruột. Khi môi trường đường ruột mất cân bằng do táo bón và độc tố tích tụ, việc sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh này sẽ gặp trở ngại, trở thành nguyên nhân khiến tâm trạng bé thay đổi, dễ cáu kỉnh và trằn trọc mất ngủ về đêm.
Ngoài ra, dây thần kinh phế vị đóng vai trò như cầu nối trực tiếp giữa não bộ và đường ruột. Khi bé cảm thấy khó chịu trong bụng vì táo bón, tín hiệu này sẽ truyền lên não qua dây thần kinh phế vị và kích hoạt phản ứng căng thẳng. Khi nồng độ hormone căng thẳng cortisol tăng cao, bé sẽ cảm thấy bồn chồn, làm suy giảm chất lượng giấc ngủ rõ rệt. Việc không thể ngủ sâu, thường xuyên thức giấc hoặc ngủ chập chờn sẽ khiến não bộ của trẻ mất đi cơ hội được nghỉ ngơi và hoàn thiện đầy đủ. Đặc biệt, chu kỳ giữa giấc ngủ REM và giấc ngủ không REM bị xáo trộn khiến bé dễ mệt mỏi và nhạy cảm hơn vào ban ngày.
Táo bón ở bé không đơn giản chỉ là vấn đề thiếu chất xơ hay thiếu nước. Sự mất cân bằng giữa lợi khuẩn đường ruột và vi khuẩn có hại, tức ‘loạn khuẩn ruột’, có thể là một nguyên nhân quan trọng. Sự gia tăng của một số vi khuẩn có hại gây viêm ruột, làm suy giảm nhu động ruột và khiến táo bón càng trầm trọng hơn. Hơn nữa, phản ứng viêm phát sinh từ ruột có thể lan rộng, làm suy yếu hệ thống miễn dịch của bé và tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe khác. Khi đường ruột bất ổn, bé sẽ phải chịu đựng sự mệt mỏi kéo dài cùng cảm giác khó chịu vùng bụng, dẫn đến vòng luẩn quẩn ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ ban đêm.
Chăm sóc đường ruột giai đoạn đầu đời là nền tảng quyết định sức khỏe lâu dài của trẻ. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho hệ tiêu hóa của bé nhờ chứa lượng oligosacarit dồi dào giúp thúc đẩy sự phát triển của lợi khuẩn. Với trẻ dùng sữa công thức, cha mẹ có thể chọn loại sữa bổ sung probiotic hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để cân nhắc vi khuẩn axit lactic phù hợp. Khi bước vào độ tuổi ăn dặm, việc cung cấp đầy đủ rau củ và trái cây giàu chất xơ, đồng thời duy trì lượng nước uống sạch mỗi ngày là rất cần thiết. Rèn luyện nếp sinh hoạt ăn uống và đại tiện điều độ cũng là phương pháp then chốt để phòng ngừa táo bón và duy trì nhu động ruột khỏe mạnh. Đường ruột của con có khỏe mạnh thì não bộ mới phát triển tốt, giấc ngủ đêm mới trọn vẹn để bé lớn khôn từng ngày.
