Đúng vậy, như lời các danh y, triệu chứng khó chịu trong bụng không thể chỉ đơn giản bỏ qua là do khó tiêu. Y học hiện đại gọi tình trạng này là hội chứng ruột kích thích, viết tắt là IBS. Đây là một bệnh lý phổ biến mà 10 đến 20% dân số thế giới mắc phải, nhưng do nguyên nhân rất đa dạng và phức tạp nên hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm hoàn toàn. Gần đây, khái niệm trục não-ruột ngày càng trở nên quan trọng, làm sáng tỏ sự thật rằng đường ruột và não bộ có ảnh hưởng qua lại chặt chẽ với nhau. Căng thẳng khiến đường ruột trở nên nhạy cảm hơn, và sự khó chịu ở ruột lại tác động ngược lên não bộ làm gia tăng lo âu, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.
Các triệu chứng mà người mắc IBS thường gặp như chướng bụng, đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón xảy ra do phản ứng quá mẫn của ruột đối với thức ăn. Đặc biệt, khái niệm FODMAP là điều cần lưu ý. FODMAP là viết tắt của Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides, And Polyols, nghĩa là oligosaccharide, disaccharide, monosaccharide và polyol có thể lên men bởi vi khuẩn đường ruột. Nói một cách đơn giản, một số carbohydrate nhất định không được hấp thu tốt ở ruột non và di chuyển xuống đại tràng, gây ra vấn đề.
Các thành phần FODMAP này quấy rối đường ruột theo hai cách. Thứ nhất, FODMAP chưa được tiêu hóa sẽ hút nước vào trong đại tràng, tạo ra áp suất thẩm thấu gây tiêu chảy hoặc làm bụng căng trướng. Thứ hai, vi khuẩn trong đại tràng lên men các FODMAP này và tạo ra một lượng lớn khí. Lượng khí này kích thích và làm căng giãn thành ruột, dẫn đến đau bụng và cảm giác khó chịu. Đường ruột của người mắc IBS phản ứng nhạy cảm hơn nhiều với các kích thích vật lý này, do đó họ cảm nhận các triệu chứng nghiêm trọng hơn người bình thường rất nhiều.
Vậy những loại trái cây nào có hàm lượng FODMAP thấp? May mắn thay, xung quanh chúng ta có rất nhiều loại trái cây ít FODMAP mà người mắc IBS có thể tương đối an tâm sử dụng. Ví dụ, chuối loại chín kỹ, cam, quýt, nho, dâu tây, việt quất, dưa lưới, kiwi... có hàm lượng FODMAP tương đối thấp nên phần lớn người mắc IBS đều tiêu hóa tốt. Ngược lại, táo, lê, xoài, dưa hấu, đào, anh đào... có lượng FODMAP cao, dễ gây ra các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nên cần thận trọng.
Chế độ ăn ít FODMAP được biết đến là một phương pháp rất hiệu quả trong việc kiểm soát triệu chứng IBS, nhưng hoàn toàn không có nghĩa là bạn phải tránh tất cả FODMAP suốt đời. Điều quan trọng là dưới sự hỗ trợ của chuyên gia dinh dưỡng, bạn từng bước hạn chế thực phẩm nhiều FODMAP, sau đó thử nạp lại từng món một để tìm ra loại thực phẩm nào khiến đường ruột của mình phản ứng nhạy cảm. Hãy bắt đầu hành trình sáng suốt để tìm ra thực đơn phù hợp cho bản thân.
