Giống như Đông y bảo giám nhấn mạnh sự hài hòa ngũ vị, y học hiện đại đã làm sáng tỏ một cách khoa học việc nạp quá nhiều một thành phần cụ thể sẽ gây hại thế nào cho cơ thể chúng ta. Điều chúng ta tập trung hôm nay chính là ‘fructose’. Fructose đúng như tên gọi của nó, là thành phần tạo ngọt có nhiều trong trái cây, nhưng cách nó chuyển hóa trong cơ thể chúng ta rất khác so với đường thông thường (sucrose) hoặc glucose.
Phần lớn các loại đường có thể được sử dụng làm nguồn năng lượng ở nhiều tế bào khác nhau trong cơ thể, nhưng fructose hầu như chỉ được chuyển hóa tại gan. Glucose làm tăng đường huyết và thúc đẩy tiết insulin để cung cấp năng lượng cho các tế bào khắp cơ thể, trong khi fructose đi thẳng đến gan và không làm tăng đường huyết đáng kể. Thoạt nhìn điều này có vẻ tốt, nhưng thực tế nó lại gây ra vấn đề lớn hơn.
Khi một lượng lớn fructose nạp vào, gan có khả năng chuyển hóa chúng thành mỡ và tích trữ rất mạnh mẽ. Quá trình này được gọi là ‘tổng hợp lipid mới (De Novo Lipogenesis)’, nếu lượng fructose nạp vào quá nhiều, mỡ sẽ tích tụ quá mức trong gan. Khi lượng mỡ tích tụ trong gan từ 5% trở lên, bạn sẽ được chẩn đoán mắc ‘bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD, Non-Alcoholic Fatty Liver Disease)’.
Điều đáng lo ngại không dừng lại ở đó. Khi tình trạng gan nhiễm mỡ trở nên nghiêm trọng, nó có thể tiến triển thành ‘viêm gan thoái hóa mỡ không do rượu (NASH, Non-Alcoholic Steatohepatitis)’ gây viêm các tế bào gan, và đây là bệnh lý đáng sợ có thể dẫn đến xơ hóa gan, thậm chí xơ gan hoặc ung thư gan. Hơn nữa, fructose không tác động đáng kể đến leptin, hormone mang lại cảm giác no, hay hormone ghrelin điều hòa sự thèm ăn, do đó dù uống đồ uống chứa nhiều fructose, bạn vẫn không thấy thỏa mãn và rơi vào vòng luẩn quẩn tiếp tục tìm kiếm thức ăn khác.
Đặc biệt, nước ép trái cây đã bị loại bỏ chất xơ và cô đặc fructose dưới dạng lỏng. Điều này khiến nó hấp thu nhanh vào cơ thể và tạo gánh nặng lớn hơn cho gan. Việc nạp quá mức fructose không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe lá gan mà còn làm tăng kháng insulin, gia tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, đồng thời là nguyên nhân chính gây ra hội chứng chuyển hóa như tích tụ mỡ nội tạng và tăng huyết áp. Một ly nước ép trái cây mà bạn từng nghĩ đơn thuần là ‘ngọt ngào’ có thể hoạt động như một chất độc chí mạng trong cơ thể, từ bây giờ bạn nhất định phải ghi nhớ và cẩn trọng.
