Khi dạ dày cồn cào và khó chịu do viêm dạ dày, tại bệnh viện chúng ta thường nghe thấy chẩn đoán như “bạn bị viêm dạ dày cấp tính” hoặc “bệnh đã tiến triển thành viêm dạ dày mạn tính”. Viêm dạ dày là tình trạng viêm xuất hiện ở niêm mạc dạ dày, với các nguyên nhân chính gồm nhiễm vi khuẩn Helicobacter, dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), uống quá nhiều rượu bia, hút thuốc, thói quen ăn uống thất thường, và trên hết là 'căng thẳng'. Căng thẳng thường trở thành yếu tố kích hoạt mạnh mẽ nhất của viêm dạ dày. Khi chúng ta bị căng thẳng, 'thần kinh giao cảm' sẽ hưng phấn, làm giảm lưu lượng máu đến dạ dày, tăng tiết axit dạ dày và ức chế sản sinh lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến dạ dày trở nên dễ bị tổn thương trước các tác nhân bên ngoài.
Vậy việc bấm huyệt Hợp Cốc được nhắc đến trong Đông y bảo giám có thể giúp ích gì cho tình trạng viêm dạ dày thời hiện đại? Điều này có thể được giải thích thông qua khái niệm khoa học mang tên 'trục não-ruột (Brain-Gut Axis)' của cơ thể chúng ta. Huyệt Hợp Cốc nằm ở vùng lõm giữa ngón tay cái và ngón tay trỏ. Khi bấm vào vị trí này, các 'thụ thể cơ học (mechanoreceptors)' dưới da và cơ sẽ được kích hoạt. Kích thích này truyền dọc theo các sợi thần kinh, qua tủy sống và đến nhiều vùng khác nhau của não bộ như chất xám quanh cống não giữa, vùng dưới đồi, hệ viền. Thông qua tín hiệu này, não bộ thúc đẩy tiết các chất dẫn truyền thần kinh như endorphin, chất dạng thuốc phiện nội sinh, có tác dụng làm giảm cơn đau, tương tự như việc cơ thể tự tiết ra thuốc giảm đau nội sinh.
Xa hơn nữa, kích thích huyệt Hợp Cốc có thể mang lại ảnh hưởng quan trọng trong việc điều hòa sự cân bằng của 'hệ thần kinh tự chủ (Autonomic Nervous System)'. Khi dạ dày gặp khó khăn do thần kinh giao cảm hưng phấn quá mức, bấm huyệt Hợp Cốc sẽ kích hoạt 'thần kinh phó giao cảm', giúp dạ dày chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi và tiêu hóa thoải mái. Khi thần kinh phó giao cảm được kích hoạt, lưu lượng máu đến dạ dày sẽ tăng lên, sự tái tạo niêm mạc dạ dày được thúc đẩy, và việc tiết axit dạ dày được điều hòa thích hợp, góp phần làm dịu phản ứng viêm của niêm mạc dạ dày. Ngoài ra, theo 'thuyết cổng kiểm soát (Gate Control Theory)', các kích thích không gây hại như bấm huyệt Hợp Cốc có thể ức chế sự dẫn truyền tín hiệu đau dạ dày, từ đó làm giảm nhận thức cơn đau.
Sau cùng, bấm huyệt Hợp Cốc không chỉ đơn thuần là hành động ấn vào một vị trí, mà còn là một liệu pháp giúp thay đổi tích cực cách thức não bộ và dạ dày tương tác với nhau, đồng thời gửi tín hiệu xoa dịu và phục hồi đến dạ dày đang mệt mỏi vì căng thẳng. Việc trí tuệ cổ nhân có thể được giải thích rõ ràng bằng khoa học hiện đại như thế này thực sự là điều rất đáng quý.
