Cơn say sau khi uống rượu không đơn thuần là cảm giác 'chưa tỉnh', mà là hệ quả từ hàng loạt phản ứng sinh lý phức tạp. Y học hiện đại giải thích nguyên nhân của tình trạng này qua vài yếu tố chính. Thứ nhất, chất độc 'acetaldehyde' sinh ra trong quá trình cơ thể phân giải cồn sẽ kích thích hệ thần kinh và mạch máu, gây ra đau đầu, buồn nôn và nôn. Thứ hai, cồn có tác dụng lợi tiểu mạnh khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái 'mất nước', dẫn tới mất cân bằng điện giải cùng cảm giác mệt mỏi, đau cơ. Thứ ba, cồn trực tiếp kích ứng niêm mạc dạ dày-ruột, làm tăng tiết axit dạ dày và khởi phát phản ứng viêm, gây đau rát, đầy trướng hoặc tiêu chảy. Cuối cùng, cồn làm mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh trong não, dẫn đến rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung và thay đổi cảm xúc.
Vậy 'huyệt Hợp Cốc' trong Đông y bảo giám được y học hiện đại lý giải ra sao? Huyệt Hợp Cốc (LI4) là huyệt đạo quen thuộc nằm giữa ngón cái và ngón trỏ. Dưới góc độ thần kinh học, kích thích vị trí này sẽ mang lại nhiều phản ứng tích cực cho cơ thể. Bấm huyệt Hợp Cốc tác động lên các dây thần kinh cảm giác ngoại vi thuộc dây thần kinh giữa và dây thần kinh quay ở bàn tay, truyền tín hiệu lên não. Tín hiệu này tác động tới hệ thần kinh trung ương như thân não và vùng dưới đồi, thúc đẩy giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh như endorphin, serotonin và dopamine.
Trong đó, endorphin là chất giảm đau tự nhiên rất hữu hiệu, giúp làm dịu cơn đau đầu do say rượu. Kích thích huyệt Hợp Cốc còn gián tiếp kích hoạt 'dây thần kinh phế vị'. Đây là dây thần kinh then chốt kết nối não với các tạng phủ, phụ trách điều hòa nhu động, tiết dịch của hệ tiêu hóa và kiểm soát phản ứng viêm. Hoạt hóa dây thần kinh phế vị giúp cải thiện nhu động đường tiêu hóa, đồng thời ức chế trung tâm nôn, qua đó làm giảm bớt cảm giác cồn cào khó chịu do bia rượu.
Nhờ sự điều hòa thần kinh và nội tiết này, bấm huyệt Hợp Cốc giúp xoa dịu phản ứng viêm toàn thân, giảm bớt sự hưng phấn của thần kinh giao cảm để ổn định nhịp tim và huyết áp. Thao tác này tựa như một chiếc công tắc tái lập cân bằng cho cơ thể. Đây là những biến chuyển sinh lý thực tế chứ không chỉ dừng lại ở hiệu ứng giả dược. Khi thấy mệt mỏi vì say rượu, bấm huyệt Hợp Cốc là lựa chọn khôn ngoan giúp điều hòa trục não-ruột, đem lại sự êm dịu từ đầu đến dạ dày.
