Lời khuyên từ Đông y bảo giám nghe có vẻ xưa cũ, nhưng thực ra y học hiện đại cũng giải thích hiện tượng này theo cách rất tương đồng. Đôi mắt nhìn chăm chú vào điện thoại và máy tính cả ngày đang rơi vào tình trạng kiệt sức sâu sắc gọi là mỏi mắt kỹ thuật số.
Trước hết, khi nhìn vào màn hình, số lần chớp mắt có ý thức giảm đi rõ rệt. Đôi mắt vốn chớp 15 đến 20 lần mỗi phút trong điều kiện bình thường sẽ giảm xuống chỉ còn 5 đến 7 lần khi ngồi trước màn hình. Thêm vào đó, các lần chớp mắt không hoàn toàn cũng diễn ra nhiều hơn. Khi đó, màng nước mắt bảo vệ bề mặt nhãn cầu bốc hơi nhanh chóng, khiến hội chứng khô mắt thêm trầm trọng. Thiếu nước mắt làm mắt trở nên khô rát, xót và dễ sung huyết.
Thứ hai, bên trong mắt có một nhóm cơ nhỏ gọi là cơ thể mi, đóng vai trò như ống kính máy ảnh để điều chỉnh tiêu cự. Khi nhìn liên tục vào màn hình ở cự ly gần, cơ thể mi phải co thắt và duy trì trạng thái căng liên tục. Giống như việc chống đẩy không nghỉ, khi nhóm cơ này quá mệt mỏi, khả năng điều tiết tiêu cự sẽ giảm sút, quanh mắt có cảm giác căng tức, nặng hơn có thể dẫn đến đau đầu do mệt mỏi. Tình trạng can huyết không đủ được ghi chép trong Đông y bảo giám ngày nay có thể giải thích bằng hiện tượng tuần hoàn máu quanh mắt kém đi hoặc sự suy kiệt của cơ thể mi.
Bên cạnh đó, hệ thần kinh tự chủ của cơ thể cũng chịu tác động không nhỏ. Áp lực hay làm việc quá sức kéo dài làm cho thần kinh giao cảm hưng phấn, khiến mạch máu co lại và toàn bộ cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng. Các vi mạch quanh mắt cũng co lại, giảm nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất. Ngược lại, kích thích các điểm cụ thể bằng biện pháp bấm huyệt sẽ giúp kích hoạt thần kinh phó giao cảm, đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn, cải thiện tuần hoàn máu và làm dịu sự căng cứng của cơ quanh mắt. Cơ chế này tương đồng với khái niệm khí huyết lưu thông trong Đông y bảo giám.
Hiểu được cơ sở khoa học này, bạn sẽ thấy đây không chỉ là bài mát xa mắt thông thường mà còn là cách tự nhiên giúp khơi dậy khả năng tự phục hồi của cơ thể. Từ bây giờ, chúng ta hãy thử lắng nghe những tín hiệu từ đôi mắt và chăm sóc chúng dịu dàng hơn.
