Diễn giải khái niệm 'thần của tâm bất an' trong Đông y bảo giám theo góc nhìn y học hiện đại, ta thấy tình trạng này liên quan mật thiết đến sự 'mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ'. Khi căng thẳng hay lo âu, hạch hạnh nhân và vùng dưới đồi trong não bộ sẽ kích hoạt, gây nên tình trạng cường giao cảm quá mức. Hệ thần kinh giao cảm có thể xem là hệ thống ứng phó khủng hoảng của cơ thể, chuẩn bị cho phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy bằng cách tăng nhịp tim, tăng huyết áp, ức chế tiêu hóa và làm căng cơ bắp, tương tự việc phát lệnh khẩn cấp trên toàn cơ thể.
Nếu tình trạng cường giao cảm này không dịu đi vào ban đêm, bạn sẽ rất khó có được giấc ngủ yên bình, bởi hệ thần kinh phó giao cảm không thể tạo ra trạng thái thư giãn cần thiết để bước vào giấc ngủ. Đó cũng là lý do vì sao trước khi ngủ tim lại đập nhanh, hơi thở nông và cơ bắp căng cứng. Đặc biệt vào ban đêm, cơ thể cần tiết ra hormone giấc ngủ mang tên melatonin, nhưng nồng độ hormone căng thẳng cortisol tăng cao liên tục sẽ ức chế melatonin, làm chất lượng giấc ngủ sụt giảm nghiêm trọng. Chu kỳ giữa giấc ngủ REM và giấc ngủ không REM bị xáo trộn khiến bạn không thể ngủ sâu, dẫn đến cảm giác uể oải, mệt mỏi lặp đi lặp lại sau khi thức dậy.
Ngoài ra, sự mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh cũng là một nguyên nhân then chốt. Khi chức năng của serotonin giúp điều hòa cảm xúc, tạo giấc ngủ ngon và axit gamma-aminobutyric giúp ức chế hưng phấn bị suy giảm, cảm giác lo âu sẽ tăng lên khiến giấc ngủ khó đến hơn. Ngược lại, hoạt tính của các chất dẫn truyền kích thích lo âu như norepinephrine lại gia tăng. Việc Đông y bảo giám nhìn nhận 'can khí uất kết' làm bùng ngọn lửa của tâm có thể giải thích theo y học hiện đại là trạng thái căng thẳng mạn tính phá vỡ thế cân bằng chất dẫn truyền thần kinh, gây quá kích hoạt não bộ và tạo gánh nặng cho hệ tim mạch.
Như vậy, mất ngủ và đánh trống ngực do lo âu không chỉ đơn thuần là bệnh về tâm trạng, mà là hệ quả từ sự mất cân bằng phức hợp giữa não bộ, hệ thần kinh và hệ thống hormone. Cơ thể chúng ta là một thể thống nhất hữu cơ, nên sự bất ổn ở một cơ quan sẽ phá vỡ thế hài hòa của toàn bộ hệ thống. Khôi phục lại sự cân bằng này chính là mấu chốt giúp bạn vượt qua những đêm trằn trọc và tìm lại sự thư thái.
