Y học hiện đại diễn giải trí tuệ của Đông y bảo giám dưới góc nhìn thần kinh học và nội tiết học rất thú vị. Động tác bấm huyệt Thần môn không chỉ đơn thuần là ấn vào da, mà còn kích thích vô số tận cùng thần kinh cảm giác bên dưới da. Kích thích này truyền đến não thông qua sợi thần kinh hướng tâm, dẫn đến sự thay đổi của nhiều chất dẫn truyền thần kinh khác nhau.
Đặc biệt đáng chú ý là sự gia tăng tiết serotonin. Serotonin được biết đến rộng rãi là hormone hạnh phúc, tham gia sâu sắc vào việc điều hòa cảm xúc, chu kỳ giấc ngủ và sự thèm ăn. Kích thích huyệt Thần môn tác động lên các vị trí sản sinh serotonin như các nhân đường giữa thân não nhằm thúc đẩy tiết serotonin, từ đó có thể dẫn đến việc làm dịu cảm giác trầm cảm và nâng cao chất lượng giấc ngủ. Ngoài ra, việc tăng cường hoạt tính của axit gamma-aminobutyric, một chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng an thần, cũng giúp giảm bớt lo âu và thư giãn thể chất lẫn tinh thần.
Xa hơn nữa, bấm huyệt còn điều hòa hoạt tính của trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, vốn là trục trung tâm của phản ứng căng thẳng. Căng thẳng mạn tính kích hoạt quá mức trục HPA làm gia tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe như mất ngủ, trầm cảm, suy giảm miễn dịch. Kích thích huyệt Thần môn giúp xoa dịu phản ứng quá mức này của trục HPA, hạ thấp nồng độ cortisol và hỗ trợ cơ thể ứng phó với căng thẳng hiệu quả hơn.
Phương pháp này cũng mang lại ảnh hưởng tích cực đến sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ. Người hiện đại do căng thẳng quá độ nên thần kinh giao cảm thường bị hưng phấn, dễ rơi vào trạng thái chiến đấu hoặc bỏ chạy. Điều này gây tăng nhịp tim, tăng huyết áp, căng cơ, cản trở giấc ngủ sâu và khuếch đại sự lo âu. Bấm huyệt Thần môn tăng cường hoạt tính của thần kinh phó giao cảm, đưa cơ thể về trạng thái nghỉ ngơi và tiêu hóa để hạ nhịp tim, thư giãn mạch máu và mang lại sự ổn định cho tâm trí.
Bên cạnh đó, thao tác này còn có thể cải thiện lưu lượng máu đến các vùng não cụ thể và thúc đẩy tính mềm dẻo của não. Kích thích bấm huyệt lặp đi lặp lại góp phần tái cấu trúc mạch thần kinh của não bộ theo hướng tích cực, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng phục hồi trước căng thẳng và giảm tính dễ bị tổn thương trước trầm cảm và mất ngủ. Nhờ những tác động tổng hợp này, bấm huyệt Thần môn có thể giải thích rõ ràng hiệu quả an định thần của tâm mà Đông y bảo giám nhắc đến bằng cơ chế khoa học hiện đại.
