Trí tuệ của Đông y bảo giám khi xem 'tâm' là quân chủ điều khiển hoạt động tinh thần có sức thuyết phục đáng kinh ngạc dưới góc nhìn y học hiện đại. Cảm giác tức ngực, đánh trống ngực, mệt mỏi và kiệt sức xuất hiện khi gặp căng thẳng mạn tính hoàn toàn tương ứng với hiện tượng mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ.
Hệ thần kinh tự chủ là mạng thần kinh đảm nhiệm những chức năng sống thiết yếu mà không cần ý thức can thiệp như nhịp tim, hô hấp, tiêu hóa và điều hòa huyết áp. Trong đó, 'thần kinh giao cảm' phụ trách kích thích, hoạt động và 'thần kinh phó giao cảm' phụ trách nghỉ ngơi, phục hồi cùng hoạt động cân bằng như một chiếc bập bênh. Nhưng căng thẳng triền miên sẽ kích hoạt thần kinh giao cảm quá mức. Cơ thể liên tục bị kéo vào trạng thái báo động, như tiếng còi khẩn cấp không ngừng reo.
Khi đó, nhịp tim đập nhanh, huyết áp tăng, cơ bắp co cứng và chức năng tiêu hóa suy giảm. Khi não bộ tiết ra hormone căng thẳng cortisol không dứt, cơ thể sẽ bị giam trong cơ chế 'chiến đấu hay bỏ chạy'. Cảm giác lồng ngực ngột ngạt chính là hệ quả phối hợp từ việc cơ tim co thắt quá mức và trương lực mạch máu tăng cao do cường giao cảm, đi cùng nhịp thở nông do bất an. Phổi không thể giãn nở trọn vẹn và chuyển động của cơ hoành bị hạn chế, khiến việc hít thở trở nên nặng nề.
Theo y học hiện đại, vùng cổ tay trong nơi huyệt Thần môn tọa lạc là nơi tập trung dày đặc các đầu tận cùng thần kinh và mạch máu. Kích thích vị trí này có thể giúp kích hoạt các dây thần kinh phó giao cảm như dây thần kinh phế vị. Dây thần kinh phế vị trải dài từ não qua cổ, ngực xuống các tạng trong ổ bụng, giữ vai trò làm chậm nhịp tim, trợ giúp tiêu hóa và làm dịu phản ứng căng thẳng. Khi được kích hoạt nhờ tác động lên huyệt Thần môn, hoạt động cường giao cảm sẽ bị kìm hãm, thần kinh phó giao cảm giành lại ưu thế, đưa cơ thể và tâm trí bước sang trạng thái 'nghỉ ngơi và tiêu hóa'. Nhờ đó, nồng độ hormone căng thẳng được hạ bớt, độ biến thiên nhịp tim được cải thiện, mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tim mạch. Thao tác này còn gián tiếp tác động đến quá trình giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh giúp xoa dịu âu lo và trầm uất như serotonin cùng axit gamma-aminobutyric, hỗ trợ điều hòa cảm xúc toàn diện. Bấm huyệt Thần môn vì thế vượt xa một kích thích huyệt vị thông thường, trở thành một phương pháp tự phục hồi dựa trên cơ sở khoa học để tái lập cân bằng hệ thần kinh tự chủ - hệ thống điều tiết cốt lõi của cơ thể.
