Khái niệm 'khí huyết ứ trệ' trong Đông y bảo giám được y học hiện đại lý giải ra sao? Khi chìm vào giấc ngủ suốt đêm, chúng ta thường vô thức duy trì một tư thế nhất định khiến cột sống hoặc khớp vai bị chèn ép, vặn vẹo trong thời gian dài. Tư thế ngủ sai lệch này gây ra rất nhiều vấn đề phức tạp, trong đó chứng cứng mỏi vai buổi sáng chủ yếu là phản ứng của hệ cơ xương và hệ thần kinh.
Trước hết, tư thế ngủ không đúng khiến các cơ quanh vai như cơ thang, cơ nâng vai, cơ trên gai bị co thắt quá mức hoặc kéo giãn liên tục trong thời gian dài. Khi cơ bắp ở trạng thái căng thẳng kéo dài, tuần hoàn máu bên trong cơ suy giảm, lượng oxy và dưỡng chất cung cấp bị hụt đi, làm tích tụ các chất gây mỏi như axit lactic. Tình trạng này được gọi là 'thiếu máu cục bộ', khi tế bào cơ không nhận đủ oxy khiến chất thải chuyển hóa bị ứ lại. Những chất gây mỏi này kích thích các thụ thể đau, gây đau nhức và làm cơ bắp thêm co cứng. Điều này có rất nhiều điểm tương đồng với khái niệm 'khí trệ huyết ứ' trong Đông y bảo giám. Y học hiện đại gọi những điểm co cứng này trong cơ là 'điểm kích hoạt', chúng có thể tự gây đau tại chỗ hoặc tạo ra cơn đau lan sang các vùng khác như cánh tay hay đầu. Điều này khá tương đồng với quan điểm cơn đau truyền dọc theo đường kinh lạc trong Đông y bảo giám.
Ngoài ra, sự sai lệch trục giữa cổ và vai khi ngủ còn gây áp lực lên đốt sống cổ, khiến rễ thần kinh có thể bị chèn ép. Khi các dây thần kinh từ đốt sống cổ tỏa xuống cánh tay và vai bị đè nén, các triệu chứng tê bì, đau nhức và yếu cơ có thể xuất hiện ở vùng cơ vai do dây thần kinh đó chi phối. Đặc biệt, tư thế vặn vẹo cổ vai hoặc co quắp vai quá mức rất dễ làm gia tăng chèn ép thần kinh. Trường hợp nặng có thể dẫn đến thoát vị đĩa đệm, vì vậy tuyệt đối không nên xem nhẹ.
Sau cùng, chất lượng giấc ngủ cũng liên quan mật thiết đến đau vai. Nếu không ngủ sâu, quá trình phục hồi của cơ thể không thể diễn ra trọn vẹn. Cơ bắp cần được thư giãn đầy đủ trong giai đoạn giấc ngủ REM, nhưng nếu chất lượng giấc ngủ kém, sự thư giãn này không đạt được, khiến cơ căng thẳng không được giải tỏa và kéo dài sang tận sáng hôm sau. Tình trạng cường giao cảm do căng thẳng hay lo âu cũng gây căng cơ và hạ thấp ngưỡng đau, khiến bạn cảm nhận cơn đau rõ rệt hơn trước những kích thích nhỏ. Rốt cuộc, cứng mỏi vai buổi sáng không đơn thuần là lỗi tư thế, mà là tín hiệu cảnh báo phức hợp đan xen giữa cơ bắp, thần kinh và cả phản ứng căng thẳng của não bộ. Vì vậy, cứng vai buổi sáng là nỗi đau thường nhật mà bạn nhất định cần tháo gỡ.
